Có bao giờ đứng giữa spa của chính mình, sạch bong, thơm nức, mà… không một bóng khách chưa?
Tôi kể chị em nghe câu chuyện này. Không phải để chị em thương, mà để chị em soi vào — biết đâu chị em thấy chính mình trong đó.
Có một người phụ nữ — tôi tạm gọi chị ấy là chị H. — mở spa được hơn ba năm. Tay nghề chị ấy, tôi nói thật, thuộc hàng giỏi. Khách nào được chị làm da một lần là mê. Chị học đủ khoá, tay chị vàng, chị chăm khách bằng cả cái tâm.
Chị mở spa với một giấc mơ rất đẹp và rất chính đáng: một cái spa đông khách, nhân viên tự giác, tháng nào tiền cũng về đều, để chị được sống đàng hoàng bằng đúng cái nghề mình yêu.
Giấc mơ đó, chị H. xứng đáng có. Mà tôi tin chị em — người đang đọc những dòng này — cũng xứng đáng có.
Nhưng đời không diễn ra như trong mơ
Sáng chị H. mở cửa spa, lau dọn tinh tươm, thắp nến thơm, bật nhạc. Rồi chị ngồi đó. Chờ. Mười giờ… không khách. Mười một giờ… vẫn không. Cái điện thoại đặt phòng im lìm cả buổi sáng. Ngoài kia người ta đi lại tấp nập, mà không ai bước vào.
Chị quay sang thì thấy hai đứa nhân viên — mỗi đứa một góc, cúi gằm mặt vào cái điện thoại. Lướt. Cười khúc khích. Hết ngày này qua ngày khác. Chị nhắc thì tụi nó dạ, buông điện thoại được năm phút rồi lại cầm lên. Chị bảo làm cái này, dặn làm cái kia — tụi nó làm cho có, làm sai, làm xong bỏ đó. Nói nặng thì giận dỗi, mặt nặng mày nhẹ. Nói nhẹ thì như nước đổ lá khoai.
Còn tiền? Tiền trong nhà cứ đội nón ra đi. Mặt bằng tới kỳ — trả. Lương nhân viên tới tháng — trả, dù tụi nó ngồi không cả ngày. Tiền mỹ phẩm, tiền điện, tiền nước, tiền máy móc… ra đều đặn. Chỉ có tiền vào là nhỏ giọt. Chị lấy tiền dành dụm bù vào. Rồi lấy cả tiền của chồng. Cái spa đáng lẽ nuôi chị, hoá ra chị đang nuôi nó bằng máu.
Và chị biết đau nhất là chỗ nào không? Không phải chỗ vắng khách. Không phải chỗ hết tiền. Đau nhất là những đêm chị H. nằm không ngủ được, nhìn lên trần nhà, tự hỏi một câu mà chị không dám nói ra với ai:
“Hay là mình không có duyên làm chủ? Hay mình chỉ hợp làm thợ thôi, đừng mơ làm bà chủ?”
Chị thấy mình bất lực. Giỏi nghề mà không cứu nổi cái spa của chính mình. Rồi một đứa nhân viên xin nghỉ. Tháng sau đứa nữa nghỉ. Chị vừa mừng vừa tủi — mừng vì bớt được đồng lương, tủi vì hoá ra mình giữ người còn không nổi. Cái spa từng là niềm tự hào giờ thành cục nợ đè lên ngực chị mỗi sáng mở mắt.
Chị H. tự trách mình lười. Tự trách mình dở. Nhưng tôi phải nói với chị một sự thật — và đây là chỗ tôi muốn chị em đọc thật kỹ:
Chị H. không hề dở. Chị ấy chỉ đang tin vào một lời nói dối
Lời nói dối đó là: “Cứ tay nghề giỏi thì khắc đông khách.”
Sai. Sai hoàn toàn. Ngoài kia thiếu gì spa tay nghề thua chị mà khách xếp hàng, nhân viên chạy không hết việc, chủ ngồi đếm tiền. Còn chị — giỏi hơn họ — lại ngồi lau cái quầy trống.
Bởi vì tay nghề là nghề của người THỢ. Còn đông khách, giữ người, ra tiền — đó là nghề của người CHỦ. Hai nghề khác nhau hoàn toàn. Chị H. giỏi nghề thợ tới đỉnh, nhưng nghề chủ thì chưa ai dạy chị một buổi nào.
Chị vắng khách không phải vì tay chị dở. Chị vắng khách vì chị chưa có một cỗ máy để đưa khách vào cửa. Nhân viên chị ôm điện thoại không phải vì tụi nó hư — mà vì chị chưa có hệ thống để các em nó biết mỗi giờ phải làm gì, làm sao được thưởng, làm sai bị gì.
Người ta không lười khi người ta có mục tiêu rõ ràng và có lý do để cố gắng. Các em nó ôm điện thoại vì trong spa của chị, ngồi không cũng như làm nhiều — lương vẫn thế.
Tôi biết rõ điều này, vì… tôi từng đứng đúng chỗ chị H. đang đứng. Tôi hiểu cái cảm giác ngồi giữa spa vắng mà tim thắt lại. Nhưng sau đó tôi đi tìm lời giải, tôi học, tôi làm, tôi sai, tôi sửa — và tôi tìm ra thứ mình đã thiếu suốt bao năm: không phải tay nghề, mà là một HỆ THỐNG vận hành và kinh doanh spa.
Từ ngày lắp được cái hệ thống đó, mọi thứ đổi khác. Và trên hành trình đi đào tạo của mình, tôi đã giúp cho hàng nghìn học trò của mình là các chủ spa trong và ngoài nước thoát khỏi sự bế tắc như chị H.
Tôi không phải người hùng trong câu chuyện này. Người hùng là chị em. Tôi chỉ là người đi trước, cầm tấm bản đồ, chỉ cho chị em con đường tôi đã đi qua.
Quay lại chị H. Ngày chị ấy tìm đến tôi, chị mệt mỏi lắm, còn nửa tin nửa ngờ: “Chị Liêm ơi, em giỏi nghề mà còn thế này, học vận hành liệu có ăn thua gì không?”
Tôi chỉ nói: “Chị giữ tay nghề đó lại. Giờ tôi thêm cho chị cái chị đang thiếu.”
Chúng tôi bắt đầu. Không phải bằng lý thuyết suông. Mà bằng từng việc cụ thể trong chính spa của chị:
Chị H. học cách xây một quy trình đưa khách mới vào cửa — thay vì ngồi chờ. Chị học cách để mỗi khách bước ra khỏi spa là đã hẹn lịch lần sau, thay vì đi là mất. Chị học cách dựng bảng lương gắn với kết quả, đặt việc rõ ràng cho từng nhân viên theo từng giờ, để đứa nào cũng biết mình phải làm gì và làm tốt thì được gì — cái điện thoại tự nhiên rơi khỏi tay tụi nó. Chị học cách nói chuyện với nhân viên như một người chủ, chứ không phải một người đi năn nỉ.
Không phải một sớm một chiều. Có tuần chị làm chưa quen, nản. Tôi kéo chị lại: “Chị đừng bỏ, chị đang đi đúng đường rồi.”
Rồi từng chút một, cái spa bắt đầu thở lại. Lịch đặt kín dần lên. Nhân viên bắt đầu chủ động. Có đứa còn tự đề xuất ý tưởng bán thêm gói dịch vụ.
Sau 2 tuần, 1 tháng, rồi 3 tháng… spa chị H. từ chỗ tháng nào cũng gồng lỗ hàng trăm triệu đồng, thì giờ lợi nhuận lên tới hàng trăm triệu mỗi tháng. Nhân viên không những không nghỉ nữa, mà chị còn phải tuyển thêm.
Buổi sáng chị H. mở cửa spa bây giờ không còn ngồi chờ trong lo lắng — chị mở cửa để đón một ngày kín lịch. Cái câu hỏi “hay mình không có duyên làm chủ” — chị ấy không bao giờ hỏi lại nữa.
Chị H. vẫn là chị H. của ngày xưa. Vẫn đôi tay vàng đó. Chỉ khác một điều: giờ chị ấy có thêm cái nghề của người chủ.
Chị em đọc tới đây, tôi muốn chị dừng lại và tự hỏi mình một câu thật thẳng:
“Nếu chị em không thay đổi gì cả — thì một năm nữa spa của chị em sẽ ở đâu?”
Vẫn cái spa đó. Vẫn buổi sáng ngồi chờ khách. Vẫn nhân viên ôm điện thoại. Vẫn những đêm lo tiền mặt bằng. Vẫn từng đồng tiền trong nhà đội nón ra đi.
Tay nghề chị một năm nữa có thể giỏi hơn — nhưng nếu chị vẫn thiếu cái nghề làm chủ, thì một năm nữa chị vẫn đứng đúng chỗ này. Ba năm nữa cũng vậy.
Cái giá của việc “không làm gì cả” — không rẻ đâu, chị em ạ. Nó là cả tuổi trẻ và vốn liếng của chị em chúng ta trôi qua trong một cái spa đáng lẽ phải nuôi chị em.
Chị em giỏi nghề. Chị em đã bỏ ra bao nhiêu năm, bao nhiêu tiền để có đôi tay đó. Chị em XỨNG ĐÁNG có một cái spa đông khách và một cuộc sống đàng hoàng từ nghề mình yêu. Chị chỉ đang thiếu đúng một mảnh ghép — và mảnh đó học được, không phải năng khiếu trời cho.
Nếu chị em đã đọc tới dòng này, tôi tin trong lòng chị em vừa có gì đó gợn lên. Đừng để nó trôi qua như bao lần trước.
Chị em muốn có “cái nghề của người chủ” đó?
Cái hệ thống đã kéo chị H. — và hàng nghìn chủ spa khác — ra khỏi cảnh sáng mở cửa ngồi chờ khách, chị em cũng học được. Nó không phải năng khiếu trời cho.
Chị em chỉ cần để lại một bình luận chữ “SPA” ngay dưới bài này. Tôi và đội ngũ của tôi sẽ kết nối, lắng nghe spa của chị em đang tắc ở đâu, và chỉ cho chị em bước gỡ đầu tiên.
Đừng để hôm nay trôi qua như bao lần trước. Tay nghề, chị em đã có rồi — giờ để tôi thêm cho chị em cái còn thiếu.
